4.4 Volumesturing
Met dit inkoopbeleid kiest CZ zorgkantoor voor een andere manier van sturen op volume dan in eerdere jaren. In het verleden bewogen volumes gedurende het jaar grotendeels automatisch mee met gerealiseerde productie. Nu sturen we bewuster op basis van regionale zorgopgaven, actuele en verwachte zorgvraag en de beschikbare capaciteit.
Deze verschuiving vraagt om meer inhoudelijke afweging en dialoog met elkaar gedurende het jaar. Tegelijkertijd is duidelijkheid nodig over het kader waarbinnen we keuzes maken. Welke uitgangspunten zijn vastgelegd in dit beleid? Welke afwegingen worden, binnen dat kader, regionaal en situationeel ingevuld? Door dit onderscheid te maken, borgen we dat keuzes voorspelbaar en uitlegbaar zijn, terwijl er ruimte blijft om in te spelen op regionale verschillen en veranderende omstandigheden.
Vanaf 2027 stuurt CZ zorgkantoor daarom bewust via duidelijke volumeafspraken. Er wordt niet langer automatisch herschikt op basis van declaratieontwikkelingen. Data vormt de inhoudelijke basis voor deze volumesturing. Hierbij wordt in samenhang gekeken naar:
de mate waarin het zorgaanbod aansluit op de (toekomstige) vraag en behoeften van zorgvragers en hun naasten;
de toegankelijkheid en continuïteit van zorg;
de bijdrage aan een toekomstbestendig zorglandschap.
Wij kijken bij volumesturing niet alleen naar declaraties en andere kwantitatieve data. We kijken ook naar hoe de afgesproken volumes zich in de praktijk verhouden tot de beschikbare capaciteit en de inhoudelijke signalen uit de regio. Deze inzichten nemen wij mee bij het maken van keuzes over de inzet en eventuele aanpassing van volumeafspraken, binnen de kaders van dit inkoopbeleid.
De uitgangspunten voor volumesturing zijn voor alle zorgaanbieders gelijk en vastgelegd in dit inkoopbeleid. De toepassing kan per regio of situatie verschillen en wordt bepaald in samenhang met de regionale context. Niet elke ontwikkeling leidt daarmee automatisch tot aanpassing van volumeafspraken. We maken keuzes in samenhang. Daarbij wegen we de keuzevrijheid van cliënten af tegen de verantwoordelijkheid voor toegankelijke, passende en doelmatige zorg in de regio.
4.4.1 Initiële volumeafspraak
De initiële volumeafspraak vormt het vertrekpunt voor de volumesturing in het inkoopjaar. Met deze afspraak maakt CZ zorgkantoor inhoudelijke afspraken met zorgaanbieders over het volume aan zorg dat we inkopen. We baseren dit op basis van de regionale inzichten en beleidsmatige afwegingen die op dat moment beschikbaar zijn.
Voor bestaande zorgaanbieders stellen we de initiële volumeafspraak voor het inkoopjaar 2027 vast op basis van de definitief vastgestelde productieafspraak over 2026. Wij kunnen de initiële volumeafspraak corrigeren voor:
niet-toegestaan gedeclareerd volume op prestatieniveau;
wijzigingen naar aanleiding van het bestuurlijk overleg;
effecten van overheidsmaatregelen.
Voor nieuwe zorgaanbieders stellen wij de initiële volumeafspraak voor het inkoopjaar 2027 vast op basis van het aantal cliënten met een Wlz-indicatie dat de zorgaanbieder al in zorg heeft op het moment van contracteren en, als het aan de orde is, de verwachte ontwikkeling van het volume tot het eerstvolgende moment waarop de volumeafspraak kan worden aangepast. Dit bespreken we met de nieuwe zorgaanbieder en nemen daarin ook de regionale analyses mee.
4.4.2 Monitoren en aanpassen volumeafspraak
CZ zorgkantoor monitort de volumeafspraken gedurende het inkoopjaar. We doen dit maandelijks, op basis van zowel kwantitatieve gegevens als inhoudelijke signalen. Monitoring helpt om ontwikkelingen en risico’s tijdig te signaleren en ondersteunt het inhoudelijke gesprek over de regionale zorgopgave. Daarbij kijken we onder andere naar:
de toegankelijkheid en continuïteit van zorg;
de inzet en benutting van beschikbare capaciteit;
de mate waarin het zorgaanbod aansluit bij de (toekomstige) zorgvraag en -opgave.
Monitoring leidt niet automatisch tot aanpassing van volumeafspraken. Realisatie of declaraties vormen een belangrijk signaal, maar geven op zichzelf geen recht op uitbreiding van het afgesproken volume. Dat geldt ook voor uitbreiding van bestaand aanbod of de ontwikkeling van nieuw zorgaanbod. Aanpassing vindt alleen plaats als dit aantoonbaar bijdraagt aan het oplossen van regionale knelpunten of aan het borgen van toegankelijkheid en continuïteit van zorg.
Als aanpassing van de initiële volumeafspraak nodig is, doen we dit in mei van het betreffende inkoopjaar. Op dat moment zijn de eerste declaratieontwikkelingen voldoende zichtbaar om een inhoudelijke afweging te maken over eventuele bijsturing voor de rest van het jaar. De definitieve herschikking van de productieafspraak wordt uiterlijk in november van het betreffende inkoopjaar vastgesteld.
Op basis van de monitoring en de uitgangspunten voor volumesturing kan CZ zorgkantoor besluiten om volumeafspraken te handhaven, gericht bij te stellen of gecontroleerd af te bouwen.
Als aanpassing van de volumeafspraak aan de orde is, hanteren wij deze volgorde:
We beoordelen of de ontwikkeling past binnen eerder gemaakte (regionale) afspraken en tijdige afstemming met het zorgkantoor.
We geven prioriteit aan ontwikkelingen die aantoonbaar bijdragen aan regionale knelpunten en regionale afspraken (bijvoorbeeld voortkomend uit regiobeelden en de regiotafel).
We wegen overige ontwikkelingen. Aanpassing vindt alleen plaats als dit noodzakelijk is om toegankelijkheid en continuïteit van zorg te borgen.
Deze volgorde geldt voor alle zorgaanbieders. De uitkomst hangt af van de regionale opgave, de zorgvraag en de beschikbare capaciteit.
Plannen voor uitbreiding of nieuw zorgaanbod stemmen zorgaanbieders daarom tijdig af met het zorgkantoor. Als uitbreiding niet tijdig is afgestemd, ligt het risico daarvan bij de zorgaanbieder.
Wij evalueren gedurende het jaar de uitvoerbaarheid en effecten van deze werkwijze. Als monitoring of gewijzigde omstandigheden daartoe aanleiding geven, kan CZ zorgkantoor binnen de kaders van dit inkoopbeleid tussentijds volumeafspraken aanpassen. Betreffende zorgaanbieders worden hierover tijdig geïnformeerd.
