1.7 Visie op het persoonsgebonden budget (pgb)
Wij willen terug naar de oorspronkelijke bedoeling van het pgb. Het pgb is bedoeld voor cliënten waarbij Zorg in Natura (ZIN) aantoonbaar niet passend of onvoldoende beschikbaar is en voor cliënten die in staat zijn het pgb te beheren. In dat kader hanteert CZ zorgkantoor ZIN als uitgangspunt en wordt het pgb ingezet wanneer ZIN geen passende oplossing biedt.
Het pgb is een waardevol instrument voor een specifieke doelgroep en kan bijdragen aan duurzame toegang tot langdurige zorg. Tegelijkertijd zien wij dat verschillen tussen pgb en ZIN, toenemende administratieve lasten voor zowel cliënt, zorgkantoor als pgb-zorgaanbieder, en signalen van oneigenlijk gebruik de uitvoerbaarheid en het draagvlak van het pgb onder druk zetten. Dit vraagt om een zorgvuldige herijking van de verhouding tussen ZIN en pgb. We hebben daarbij oog voor de cliënt, onze zorgplicht en de houdbaarheid van het zorgstelsel.
Uitgangspunten
Bij de invulling van onze visie op het pgb hanteren wij de volgende uitgangspunten:
Het pgb is bedoeld voor mensen die hier bewust voor kiezen, die in staat zijn het pgb op verantwoorde wijze te beheren en waarbij de inzet van pgb past binnen de wettelijke voorwaarden.
Passende zorg staat centraal. De gekozen leveringsvorm – ZIN of pgb – moet aansluiten bij de persoonlijke omstandigheden en ondersteunings- en zorgvraag van de cliënt.
Wij zien ZIN als een belangrijke en toekomstbestendige leveringsvorm binnen de Wlz. Wanneer ZIN passend en beschikbaar is, heeft deze leveringsvorm vanuit onze visie de voorkeur.
Keuzevrijheid en eigen regie van cliënten blijven belangrijke waarden, binnen de kaders van de Wlz en met inachtneming van de zorgplicht van het zorgkantoor.
Cliënten moeten beschikken over duidelijke en tijdige informatie om een bewuste en goed onderbouwde keuze te kunnen maken tussen ZIN en pgb.
Deze visie sluit aan bij de landelijke beleidsrichting uit de budgettaire bijlage bij het coalitieakkoord, waarin is vastgelegd dat binnen de Wlz ZIN voorliggend is op het pgb, wanneer deze passend en beschikbaar is.
Overgang van pgb naar ZIN
Wanneer uit de ondersteunings- en zorgvraag blijkt dat ZIN voor een cliënt passend en haalbaar is, ziet CZ zorgkantoor ZIN vanuit zijn visie als de meest aangewezen leveringsvorm. In die situaties gaan wij graag met cliënten en betrokken zorgaanbieders in gesprek over de vraag welke leveringsvorm het best aansluit bij de situatie van de cliënt. Dit kan ook zijn op individuele zorg, zoals dagbesteding of begeleiding, en op situaties waarin sprake is van een combinatie van pgb en ZIN bij één zorgaanbieder.
Wij zien daarnaast dat sommige wooninitiatieven die via een pgb worden gefinancierd, in de praktijk kenmerken hebben die vergelijkbaar zijn met ZIN. Daarom verkennen wij bij bestaande pgb-wooninitiatieven of contractering in ZIN-vorm passend en wenselijk is. Dit sluit aan bij de landelijke ontwikkeling waarin ZIN nadrukkelijker als voorliggende leveringsvorm wordt beschouwd. Om die reden zet CZ zorgkantoor in op het contracteren via ZIN van bestaande pgb‑ wooninitiatieven, dat wil zeggen: wooninitiatieven die reeds bestonden vóór 1 januari 2026.
Zorg in ZIN-vorm kan worden geleverd door een zorgaanbieder met een Wlz-overeenkomst of door een zorgaanbieder die als onderaannemer is verbonden aan een gecontracteerde zorgaanbieder. Wanneer een pgb-zorgaanbieder de zorg in ZIN-vorm wil voortzetten en nog geen Wlz-overeenkomst heeft, kan deze deelnemen aan de contracteringsprocedure, mits wordt voldaan aan de geldende voorwaarden uit het inkoopbeleid.
ZIN met ruimte voor regie en flexibiliteit in de zorgverlening
CZ zorgkantoor zet er tegelijkertijd op in dat ZIN voldoende ruimte biedt voor regie, flexibiliteit en maatwerk in de zorgverlening. Binnen ZIN stimuleren wij leveringsvormen zoals het MPT en het VPT, die bijdragen aan behoud van regie en flexibiliteit in de organisatie van zorg, zonder dat dit leidt tot ongewenste verschillen in financiering of uitvoering.
Doorontwikkeling
De verdere uitwerking van deze visie op de inzet van het pgb is mede afhankelijk van landelijke besluitvorming en (toekomstige) wet- en regelgeving. In het regeerakkoord is het pgb onderdeel van een bredere inzet op beheersing en doelmatigheid van de langdurige zorg. ZIN geldt daarbij als voorliggende leveringsvorm als deze passend en beschikbaar is. Het pgb wordt ingezet wanneer dit aantoonbaar meerwaarde heeft voor de cliënt. Wij volgen deze landelijke ontwikkelingen en verwerken deze, waar nodig, in het inkoopbeleid en de praktijk.
