2.1 Sectorbeeld GGZ
De langdurige GGZ (GGZ Wlz) staat onder toenemende druk. De zorgvraag groeit en de problematiek van de cliënt wordt complexer, terwijl de beschikbaarheid van passend zorgaanbod en zorgmedewerkers onder spanning staat. Cliënten in de GGZ Wlz hebben vaak te maken met complexe meervoudige problematiek. Het gaat bijvoorbeeld om psychiatrische aandoeningen in combinatie met verslaving, verstandelijke beperking, maatschappelijke kwetsbaarheid en/of veiligheidsvraagstukken. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om zorgvragen binnen één domein of sector te organiseren.
Landelijk bieden de werkagenda’s “Een betekenisvol leven met een langdurige psychische aandoening” en “Verbeteren van de aansluiting tussen de fz en reguliere zorg” richting en vullen elkaar aan. De werkagenda’s richten zich op domeinoverstijgende samenwerking, passende woonzorg en een betere aansluiting tussen FZ en reguliere GGZ Wlz. De doelgroep van beide agenda’s overlapt en bestaat uit mensen met complexe psychiatrische problematiek, risicovol gedrag of een combinatie van zorg- en beveiligingsvragen, waarvoor het huidige systeem onvoldoende samenhang biedt. Door deze agenda’s te verbinden, kunnen structurele knelpunten tussen FZ, Zvw, Wmo en Wlz gezamenlijk worden aangepakt, onder meer door pilots, bestuurlijke afspraken en de mogelijkheden van de wet Domeinoverstijgende Samenwerking (wet DOS).
Landelijke werkagenda’s bieden richting, maar vragen ook om een duidelijke regionale vertaling. Juist op regionaal niveau wordt duidelijk zichtbaar waar het huidige zorgaanbod onvoldoende aansluit bij de behoeften van cliënten en waar knelpunten zich voordoen zoals:
Beperkte beschikbaarheid van passende plekken voor complexe en moeilijk plaatsbare cliënten;
Knelpunten in de in-, door- en uitstroom;
Versnippering van verantwoordelijkheden tussen zorg, wonen, veiligheid en sociaal domein;
Spanning tussen langdurige begeleiding en de inzet van behandeling binnen de Wlz‑ context;
Grote regionale verschillen in problematiek (bijvoorbeeld dakloosheid, verslaving of veiligheidsvraagstukken).
Deze knelpunten brengen risico’s met zich mee voor de toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van de GGZ Wlz-zorg. Cliënten(vertegenwoordigers) geven aan dat uitstel van passende ondersteuning regelmatig leidt tot een zwaardere zorgvraag op een later moment. Zij benadrukken het belang van tijdige toegang en goede samenwerking tussen betrokken partijen. CZ zorgkantoor neemt deze signalen mee in het versterken van regionale samenwerking en het verminderen van ervaren knelpunten. Zonder gerichte keuzes en gezamenlijke verantwoordelijkheid bestaat het risico dat cliënten tussen domeinen blijven hangen en schaarse capaciteit niet doelmatig wordt ingezet.
Daarom zetten wij in op gerichte transformatie van het GGZ Wlz-zorglandschap, waarbij samenhang wordt aangebracht over domeinen en zorgaanbieders heen. Door landelijke actielijnen te verbinden met regionale analyses en ervaringen uit de praktijk werken we toe naar een samenhangend regionaal zorgaanbod. Dit draagt bij aan tijdige toegang tot passende zorg en een betere door- en uitstroom.
